Sự ra đi của ‘ông hoàng nhạc Pop’ thật sự là một cú shock lớn với cả những người ít quan tâm tới âm nhạc thế giới nhất, vì hình tượng của MJ đơn giản đã vượt ra khỏi giới hạn của âm nhạc. Thế nhưng cái cách mà những thông tin về cái chết và cuộc đời của ông được khai thác ở đủ mọi góc cạnh, cập nhật đến từng giây và lan truyền đi mọi ngóc ngách đã khiến người ta thật sự phải nghĩ về những bước tiến mạnh mẽ của giới truyến thông ngày hôm nay.

Từ Buddy Holly đến Elvis Presley là một chặng đường dài

Buddy Holly được coi là một trong những người tiên phong khai phá thứ âm nhạc rock & roll. Mặc dù thời gian thành công của Buddy chỉ kéo dài một năm rưỡi tính đến khi ông chết, những huyền thoại âm nhạc sau này như The Beatles, Bob Dylan, The Rolling Stones… đều thừa nhận những ảnh hưởng sâu sắc của Buddy đối với âm nhạc của mình.
Ngày mà Buddy Holly cùng với 2 huyền thoại âm nhạc khác là Ritchie Valens và The Big Bopper qua đời trong một vụ tai nạn máy bay được xem là một mất mát vô cùng to lớn đối với sự phát triển của nền âm nhạc thế giới. Don McLean trong ca khúc bất hủ ‘The American Pie’ còn gọi ngày định mệnh đó là ‘The Day the Music Died’ – ‘ngày mà âm nhạc chết đi’.
Thế nhưng, giới truyền thông khi đó quan tâm rất ít đến sự kiện này. Trang nhất của các tờ báo tại Mỹ dành để đăng tin về một vụ tai nạn máy bay khác gây ra nhiều thương vong hơn cũng như cái chết của một nhà từ thiện nổi tiếng lúc bấy giờ.

Hiện trường vụ tai nạn máy bay của Buddy Holly

Mọi sự hoàn toàn đổi khác khi Elvis Presley, ông vua của nhạc rock ‘n’ roll, qua đời vào năm 1977 ở độ tuổi 42. Cái chết của Elvis cũng có nhiều nét tương đồng với Michael Jackson khi Elvis cũng đã lên lịch cho một chuyến lưu diễn vài ngày sau đó nhưng được phát hiện đã chết tại nhà riêng của mình.
Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Jimmy Carter đưa ra một tuyên bố chính thức về cái chết của huyền thoại nhạc rock này.  Hàng trăm ngàn fan cùng với giới báo chí đã tụ tập đầy kín các con đường để mong được nhìn thấy di hài của Elvis lần cuối. Cơn sốt Elvis được đẩy tới cực điểm.
Một trong những người anh họ của Elvis, Bobby Mann đã chấp nhận cái giá 18000 USD để cho phép phóng viên của tờ báo National Enquirer được chụp những hình ảnh cuối cùng của vua Elvis.
Một phi vụ không hề tồi! Số báo có hình bìa là thi hài của Elvis Presley trên trang bìa được ghi nhận là số báo có lượng phát hành nhiều nhất và bán hết trong thời gian ngắn nhất trong lịch sử của tờ báo này.

Bìa số báo National Enquirer lịch sử

Sau này, cái chết của những ngôi sao nhạc rock khác như Freddie Mercury (vocal của Queen) hay Hide (Hideto Matsumoto – tay guitar của X-Japan) cũng gây ra những chấn động tương tự. Đám tang của Freddie có sự tham gia của Elton John, David Bowie và nhiều nhân vật nổi tiếng khác. Còn trong đám tang của Hide, 50000 người đứng kín các lối vào xe điện ngầm và các ngả đường, 3 fan bắt chước cách tự tử của Hide để đi theo thần tượng của mình, doanh số bán các sản phẩm âm nhạc liên quan đến Hide và nhóm X-Japan tăng vọt một cách khủng khiếp.
Neil Strauss, một nhà báo của Mỹ đã nhận xét về cơn sóng Hide lúc đó: “Chỉ trong một vài tuần ít ỏi, văn hóa đại chúng ở Nhật Bản đã chuyển từ khóc thương cho cái chết của Hide sang tiêu thụ nó”

Cái chết của Michael Jackson – khi giới truyền thông tiến hóa sang thời đại Internet.

Làn sóng thông tin về cái chết của MJ đánh dấu một bước tiến hóa lớn trong cách thức mà thông tin được lan truyền đến từng ngóc ngách nhỏ nhất của Internet. Báo giới truyền thống phải mất ít nhất một ngày để đưa tin ở trang đầu, nhưng trên các ấn phẩm điện tử, những diễn biến về cái chết của MJ được cập nhật đến từng giây từ khi MJ được phát hiện bất tỉnh tại nhà riêng cho đến khi chính thức được tuyên bố đã chết. Báo giới truyền thống có thể dành tối đa trọn 8 trang Giải trí – Văn hóa để đưa những thông tin liên quan đến cái chết của MJ nhưng chỉ trong một ngày 26/6/2009 số tin liên quan đến Michael Jackson trên VNExpress đã vượt xa con số 10, và đó chắc chắn không phải là ngoại lệ.

Người hâm mộ và báo chí tập trung ở đám tang MJ

Cùng với những công cụ mạng xã hội trực tuyến như FaceBook, Youtube, Twitter… mọi tin tức dù nhỏ nhất liên quan đến cái chết và đám tang của ông vua nhạc Pop cũng không thể bị bỏ sót. Bất cứ người dùng Internet phổ thông nào cũng có thể xem lại những video clip kinh điển của MJ và tham gia trực tiếp vào một trong những đám tang nổi tiếng nhất của thế kỷ XXI.
Rõ ràng, với sự trợ lực của Internet, xã hội ngày nay đã chính thức tiệm cận truyền thông thời gian thực (real-time) mọi lúc mọi nơi, một điều mà chỉ cách đây 20 hay 30 năm vẫn chỉ là một câu chuyện viễn tưởng.

Sự phát triển mạnh mẽ này chắc chắn sẽ có lợi cho những người nhân danh số đông, tuy nhiên nó cũng dẫn đến không ít những tranh luận gay gắt về tính đạo đức của xã hội tiêu thụ. Xin mạn phép mượn câu nói của nhà thơ Allen Ginsberg để minh họa cho sức mạnh của truyền thông ngày nay: “Bất cứ ai điều khiển được giới truyền thông – nói một cách hình tượng, sẽ điều khiển được nền văn hóa đó”

GS